VOC in Cambodja: Muskietengat

Gepubliceerd op 5 reacties 3 minuten leestijd 153 x bekeken

John ter Horst schreef een meer dan interessant boek over de vergeten geschiedenis van de VOC in Cambodja. Hoe de Nederland de handel in hertenhuiden probeerde te domineren, maar jammerlijk mislukte.

Cambodja

Wie wist dat de VOC in Cambodja probeerde voet aan de grond te krijgen? Of dat Nederland op het punt stond de oorlog te verklaren aan Cambodja? Ik niet. John van der Horst neemt de lezer mee naar het heden en verleden van Achter-Indië, zoals Thailand, Cambodja, Laos en Vietnam ook wel genoemd werden.

Hij doet dat door afwisselend te schrijven over zijn reis door het hedendaagse Cambodja en te putten uit de VOC-archieven. Hierdoor is het boek interessant voor iemand als ik die het land kent. Het is heel herkenbaar. Maar juist ook voor mensen die Cambodja nauwelijks kennen.

VOC in Cambodja

VOC Cambodja Muskietengat

Het is een lesje geo-politieke geschiedenis, waarbij de Nederlandse aanwezigheid in Zuid-Oost Azië de leidraad vormt. Maar het zit de Nederlanders niet mee. De VOC is heer en meester op zee, maar de Mekong is toch een ander verhaal. De VOC in Cambodja raakt figuurlijk maar ook letterlijk verstrikt in de ondoorgrondelijke structuren van het oude Khmer-rijk en maken daarbij enkele inschattingsfouten die hen uiteindelijk de kop kosten. Letterlijk, want de Khmer zijn niet bepaald flauw.

Kolonialisme

De meeste mensen hebben wel kennis van de Franse aanwezigheid in Indochina. Maar dat de Fransen systematisch en puur voor eigen gewin het Nederlandse aandeel uit de geschiedenis van Cambodja heeft weggeschreven, dat was niet zo bekend.

Vandaag staat de Rode khmer weer volop in de belangstelling. De twee overgebleven hoogbejaarde leiders hoorden vandaag het oordeel van de rechters van het VN-tribunaal uitspreken: levenslang. Maar als je de lange geschiedenis van buitenlandse overheersingen kent, en het Nederlandse aandeel, stemt dat tot bescheidenheid:

Dat niet alle Cambodjanen (met name hen die ouder zijn dan pakweg 40 jaar) niet zijn vergeten dat niet enkel landgenoten elkaar afslachtten, wordt pijnlijk duidelijk aan het einde van het boek. Ik citeer:

Het is de volmaakte misdaad. Nazaten van daders die terugkeren als moraalridders en vredesduiven en doen alsof hun koloniale voorouders slechts cursussen bloemschikken gaven in de tropen.

Wij mogen dan zelf onze donkere koloniale bladzijden in de krochten van ons archief gestopt hebben, Cambodjaanse leiders weten wel beter en zijn onze wreedheden nog lang niet vergeten.

Hun Sen zit helemaal niet te wachten op een Amerikaans gefinancierd tribunaal en ook  iet op Hollandse advocaten die hem van corruptie beschuldigen.


Foto’s van Tuol Sleng, de martelgevangenis van de Rode Khmer.

Ik bedoel maar. Daarnaast is Muskietengat ook interessant om de ziel van de Khmer nog wat beter te leren begrijpen. Wat doet jarenlange overheersing door buitenlandse en binnenlandse onderdrukkers met een volk, met individuen. Dat laat zijn sporen na.

Radio EenVandaag

Radio 1 besteedde aandacht aan het boek in het programma EenVandaag Radio. Klik hier voor het audiofragment.

Deacon of Death

Ook een aanrader is de bekroonde documentaire ‘Deacon of death. Documentairemakers Jan van den Berg en Willem van de Put bezochten een van de moordenaars van de Rode Khmer op het Cambodjaanse platteland. Het is geen kort filmpje, maar om meerdere redenen de moeite van het bekijken waard. Er is namelijk altijd hoop, en verzoening is beter dan wraak:

Reageren?

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

5 Commentaires
  • Rob Alberts
    7 augustus 2014

    Dit heb ik helemaal gemist.
    Ik zoek dit boek op.

    Zonnige zomergroet,

  • Jan van Velthoven
    8 augustus 2014

    Ondanks de historie van wreedheid en onderdrukking zou nationaliteit niet moeten uitmaken bij de juridische behandeling van schendingen van mensenrechten. Het gaat om universele waarden. Begrip en historische gevoeligheden verdienen hun plek, maar dienen geen obstakel te worden voor verzoening en rechtvaardigheid.

  • Rob Alberts
    9 augustus 2014

    Het boek is binnen.
    Ik ben benieuwd wat ik allemaal te lezen krijg.

    Vriendelijke groet,

  • Rob Alberts
    17 augustus 2014

    Met plezier heb ik het Muskietengat gelezen.
    Veel voor mij onbekende informatie gekregen.

    Waarbij de relativering van de zogenaamde heldendaden van onze voorouders voor mij direct aansluiten op ons huidige handelen.
    Maar jammer genoeg leren wij weinig van onze geschiedenis.
    Vriendelijke groet,