Verkiezingen Cambodja: Angst & geruchten

Gepubliceerd op 1 reactie 5 minuten leestijd 162 x bekeken

Verkiezingen Cambodja: Als Nederland vandaag ontwaakt is in Phnom Penh juist een massabijeenkomst afgelopen die werd georganiseerd door de oppositie uit protest tegen het verloop van de verkiezingen.

(Verkiezingen Cambodja: voor laatste nieuws volg mij op twitter of zie mijn twitterlijst /Cambodia. Meer over dit onderwerp, klik hier)

Verkiezingen Cambodja: massaprotest

Het werd een manifestatie met een gebed voor vrede en rechtvaardigheid, om niet de indruk te wekken dat men uit is op grote onrust.

Die onrust is er natuurlijk al een hele tijd. Meestal onderhuids, maar soms ook fel. Als er bijvoorbeeld weer eens een buurt bruut wordt ontruimd ten gunste van een projectontwikkelaar. Of als een onschuldige burger door een CPP-partijbons in een dronken bui wordt doodgereden, of erger -geschoten.

Boeung KakBoeung Kak-district, waar bewoners van hun land zijn gejaagd t.g.v. projectontwikkelaars.

Groeiende onrust

De onrust gist al een tijdje, en het zijn met name de jongeren in Cambodja die de verhalen van de CPP van premier Hun Sen niet meer slikken. Hun Sen is al dertig jaar aan de macht, en een flinke periode heeft hij ook de steun van grote delen van de bevolking gehad, daar ben ik van overtuigd. Na de gruweldaden onder het bewind van Pol Pot was alles beter. Als is die steun nooit zo groot geweest als sommige verkiezingsuitslagen doen vermoeden.

Door de genocide in de jaren 70 kent Cambodja nu een relatief jonge bevolking. Dit jaar was een flink deel daarvan voor het eerst kiesgerechtigd. En nu spelen er veel zaken mee, maar twee zijn in mijn ogen doorslaggevend. Enerzijds is er de groeiende kloof tussen een steenrijke kliek en ondanks economische groei is er bij de massa nauwelijks een verbetering van de levensstandaard merkbaar. De corruptie en het opzichtig etaleren van de rijkdom doen de rest.

Anderzijds is de jeugd niet zo gevoelig en zeker niet zo onder de indruk van de dreigementen van Hun Sen om bij verlies van de verkiezingen het land in ellende te storten door wegen te vernietigen, voedsel- en schoonwaterprojecten te stoppen en zelfs te dreigen met een burgeroorlog. De jeugd heeft het geweld van de Rode Khmer en de latere geweldsincidenten onder verantwoordelijkheid van Hun Sen niet zelf meegemaakt. Het zijn verhalen voor hen.

Kans op escalatie: 50%

Een lange inleiding, die verre van volledig is, maar wel handig voor het vervolg. De afgelopen maanden heb ik met Nederlanders gesproken die al lang in Cambodja wonen en ook de taal spreken. De indruk die zij hebben is dat de kans dat het vandaag uit de hand loopt 50% is. Zowel die Nederlanders als ook de Khmer die ik sprak waren vooral bang dat Hun Sen – die een enorme vernedering moet wegslikken – de trukendoos openhaalt om het leger in te kunnen zetten.

Wat moet je je daar bij voorstellen? Vooropgesteld: 1. hij heeft eerder al het leger ingezet bij een demonstratie met een aantal dodelijke slachtoffers als gevolg. Hij is er dus toe in staat 2. Het gaat lang niet alleen meer om macht alleen. Met verlies van macht staat ook de rijkdom op het spel van een hele grote kliek rondom de premier.

Geruchtenmachine

De geruchtenmachine is op gang gekomen doordat er veel meer militairen en politie in het straatbeeld zichtbaar zijn. Zo ging het verhaal eerst dat soldaten afkomstig uit Phnom Penh hun geweren hebben moeten inleveren uit angst dat ze de zijde van de bevolking zouden kiezen. Hierop verder bordurend: in het Olympisch Stadion zouden Vietnamese soldaten gelegerd zijn. Niet gehinderd door binding met het volk zouden zij wél in staat zijn om te schieten. Gehuld in Cambodjaanse legeruniformen.

Ander verhaal dat de ronde doet: bij de massademonstratie heeft Hun Sen een excuus nodig om het leger te laten ingrijpen. Het excuus is dan uiteraard geweld door de oppositie. Op de dag van de verkiezingen meldde de door de staat gecontroleerde media al (waarschijnlijk onterecht) dat er vanuit het gebouw van de oppositiepartij (CNRP) geschoten zou zijn. Een testje wellicht.

Maar dit is gehaaider: de CPP van Hun Sen hijst enkele jongeren in CNRP-hesjes en voorziet hen van een lading katapulten. De aanwezige boze jonge demonstranten worden opgehitst en gaan schieten waarna het leger eropaf gestuurd kan worden.

De CNRP neemt dit allemaal zeer serieus en bereidt zich goed voor. Maar tegen een kat in het nauw is het lastig voorbereiden.

Wat doet koning Sihamoni?

Verkiezingen Cambodja - Sihamoni

Dan heeft Cambodja ook nog een staatshoofd: constitutioneel koning Sihamoni. De zachtaardige man die naar het schijnt meer van ballet houdt dan van staatszaken. De erfopvolging gaat in Cambodja anders dan in andere koninkrijken. Een troonraad waarin een aantal staatsfiguren zitting hebben (de premier, voorzitter van de parlement en Senaat – allen CPP’ers) kiezen uit de nazaten van twee bloedlijnen een opvolger. Het laat zich raden dat na de charismatische en populaire Sihanouk, een zwakke broeder meer in aanmerking kwam. Eentje die Hun Sen niet voor de voeten loopt.

In die opzet lijkt hij geslaagd: ondanks zijn grondwettelijke taak een scheidsrechter te zijn die boven de politiek staat (hij heeft iets meer bevoegdheden dan onze Willem-Alexander) komt hij niet verder dan een communiqué dat de Khmer oproept kalm te blijven en zich te verenigen. En dat allemaal vanuit China, waar hij daags na de verkiezingen heen vloog voor een medische behandeling. Zogenaamd. Of hij daarheen is gestuurd of ook zelf liever wegblijft weet geen mens. Maar het maakt hem niet populairder.

Verkiezingen Cambodja: hoe verder?

Het blijft koffiedik kijken hoe het verder gaat. Hun Sen – die overigens al vijf weken niet in het openbaar heeft gereageerd – heeft dan wel veel belangen, en zijn tentakels rijken ver. Maar het is ook niet in zijn belang als toeristen wegblijven, investeerders afhaken en as hij voortaan alleen nog maar in Noord-Korea en China welkom is. Het zal nog even spannend blijven in Cambodja. Ook het leger is niet langer meer te vertrouwen: te lage lonen en veel scheve ogen door snelle promoties van vriendjes die niets hebben gepresteerd zorgen ervoor dat Hun Sen ook hier niet 100% op kan rekenen.

De geest is in ieder geval uit de fles, de mensen hebben gevoeld dat ze macht hebben. De vraag is hoe ze hun stem willen verzilveren: via de geleidelijke weg of via demonstraties en geweld. Dat laatste zou er op duiden dat de frustraties over vriendjespolitiek, corruptie en armoede dieper zit dan de machthebbers konden bevroeden. Maar daarvoor was de Cambodian People’s Party al te lang vervreemd van het volk.

Reageren?

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

1 reactie
  • roel
    7 september 2013

    Opmerkelijk dat ik er in nederland niets over hoor. Moet toegeven ik geen krant heb maar op journaal ed lijkt het alleen maar ofdat er een Syrie bestaat wat ook heel erg is natuurlijk, maar toch.
    Goed verslag Ron, geeft duidelijk beeld van de stand van zaken.

    Gr Roel