Het Woelige Nest

Het Woelige Nest

Eergisteravond kwam bij ons thuis de redactie bij elkaar van Het Woelige Nest, het familieblaadje van mijn moeders kant.

Ik was helemaal vergeten erover te schrijven. Zonde eigenlijk, want ik vind het best bijzonder hoe de familie erin is geslaagd na het overlijden van mijn opa en oma Van Mierlo-Hartman (opa en oma Orthen noemden wij ze) manieren te vinden om bij elkaar te blijven.

Het Woelige Nest

De vergaderingen verlopen, zoals elke familiebijeenkomst, chaotisch en rumoerig. Maar wel gezellig. Toen opa en oma Orthen nog leefden was hun woning (en later kamer in het verzorgingshuis) op zondagochtend altijd de plek waar de familie bij elkaar kwam. Dertien kinderen hadden ze, nog allemaal in leven. De oudste is de 70 gepasseerd en de jongste is niet veel ouder dan de oudste kleinkinderen. De familie is op een enkele uitzondering na behoorlijk rood (politiek gezien). Veel SP- en PvdA-stemmers dus.

Na hun overlijden besloten de tien zussen en drie broers om eens per maand bij elkaar te komen, telkens bij een andere broer of zus. Op vrijwillige basis is iedereen welkom. Als je ergens de weg niet goed kent hoef je maar op het geluid af te gaan. Naast de maandelijkse koffie-ochtenden is er de nieuwjaarsreceptie, ook steeds bij een ander. En er is Het Woelige Nest. Na een proefnummer dat gratis werd verspreid onder de familie, is er een redactie gevormd die vier keer per jaar een blad in elkaar zet. De vaste column van Ans (de oudste) is het populairst. Daarnaast staan er soms interviews in en slagen we er elke keer wel in om een krantenbericht te plaatsen met familie in het nieuws. Verder worden de koffie-ochtenden vermeld en kan iedereen een stukje insturen. Het is nog niet voorgekomen dat we het blad niet vol kregen. Mijn bijdrage beperkt zich sinds de verkiezingen tot het corrigeren van de teksten, wat overigens geen garantie is voor een foutloze spelling.

Column tante Ans

Hieronder een oude column van tante Ans om een indruk te krijgen:

Eten en snoepen vroeger thuis

Ons moeder maakte als het feest was altijd een beschuitentaart. Een grote schaal, daar werd dan onderin een laag beschuiten gelegd, dan werd er vanillepudding gemaakt en er een laag over de beschuiten gedaan. Dan kwam er weer een laag beschuiten en dan een laag appelmoes, dan weer beschuiten en dan nog een laagje pudding, en boven op aardbeienjam. Die taart smaakte ons heerlijk, en ons moeder heeft hem later nog dikwijls gemaakt voor ons Jacqueline.

Vroeger konden we niet zoveel snoep kopen, maar daar had ons mam wel iets op gevonden. Ze maakte zelf lolly’s, er werd suiker met een heel klein stukje boter in de pan gesmolten. Dan werden er op het aanrecht stokjes neergelegd, en dan de gesmolten suiker erop. Dat was dan binnen vijf minuten keihard, en dat kon dan met een mes eraf worden gehaald. Dat waren dan de lekkerste lolly’s die je nergens kon kopen. Ook bakte ons moeder altijd havermout. Dan werd er eerst boter in de bakpan gedaan en daarna dan suiker en havermout. En dat was toch lekker, zo lekker dat ik dat zelf voor mijn kinderen later ook gedaan heb.

Ook hartige dingen werden er gemaakt, zoals brood bakken in de pan. Er werden dan twee sneetjes met leverpastei besmeerd en op elkaar in de pan gebakken. Dat was heel lekker, vooral als je in de winter tussen de middag van school kwam om te eten, dan was het een lekker warm hapje. Als ze thuis de kinderbijslag gebeurd hadden, merkten we dat meteen. Dan had ons mam bami gemaakt van vermicelli en spekstukjes en maggi*, wij vonden het heerlijk, en dan was er gele en chocolade vla na, nou dat was feest voor ons.

Ook bakte ons moeder bloedworst met appel. De meeste mensen lusten dat niet, maar ik ben er gek op. En Louis vind het ook lekker, dus ik bak dat nou nog wel eens. Ook beuling werd gebakken, dat was een soort van leverworst, die je in de pan moest bakken. Dat is iets uit Den Bosch want in Tilburg kenden ze dat niet. Ik heb wel eens beuling voor Lex (de buurman) uit Den Bosch mee moeten brengen, want hij was daar gek op. Vroeger thuis hadden we het niet zo breed en er was niet zo dikwijls iets voor bij de koffie of thee. Op een keer kwam ik toen ik pas getrouwd was, koffie drinken bij ons mam op de Mayweg. Toen ze met een schaaltje rond kwam lagen daar allemaal mootjes mandarijn op, zeg maar eens dat ons mam niet creatief was als ze niets anders bij de koffie had.

Ook moesten we soms van een half pond spek, met zijn allen (zo’n man of acht) eten, er werd dan een grote pan stamp gemaakt met kaantjes erin. Kaantjes werden gemaakt door reuzel (vet) uit te bakken, en dat vet werd dan door de stamp gedaan. De jongeren van deze tijd kunnen zich niet voorstellen dat wij dat toen lekker vonden, maar het smaakte toen best. Ook was er vroeger een dubbeltjesmeter, en als het licht uit ging dan moest je er een muntje (dubbeltje) in doen. Had je geen geld in huis, dan had je ook geen licht, en zaten we in het donker met een kaarsje. Tegenwoordig gaan de mensen voor de gezelligheid in het donker zitten met kaarsjes, maar toen was het bittere noodzaak. Wat wel fijn was, is dat je een hoop dubbeltjes terug kreeg als ze de meter kwamen lichten, en dan hadden we weer voor een tijdje genoeg licht. Toen ik op school zat moest ik dikwijls thuis blijven om te helpen, en vooral als er weer een kleintje geboren was. Ik ben na de vijfde klas al van school gegaan, want ik moest toen al gaan werken. Ik kreeg een rijksdaalder voor een hele dag poetsen, maar dat hielp toch weer mee in het gezin.

Ons vader werkte ’s avonds ook nog bij op zolder. Daar deed hij dan oude stoelen bekleden met nieuwe stof, en daar verdiende hij iets extra’s mee. Soms als er weer een baby was geboren en ons moeder in bed lag, dan kookte ik voor de hele familie. Dus jong geleerd is oud gedaan, zegt het spreekwoord. Met onze verjaardag kregen we meestal kleren, die we toch nodig hadden, en ik kan me nog herinneren dat ons moeder eens een hele nacht heeft zitten breien om een truitje voor mij af te hebben de andere dag, omdat ik jarig was. Ik weet de kleur nog, het was geel en ze had van dezelfde wol een koordje gedraaid, en daarvan een bloem op het truitje gemaakt. Zo kon ik het op mijn verjaardag naar school aan. En ik vond het prachtig, en was best trots op ons mam omdat ze het zelf gemaakt had. Ik hou er nu mee op, met schrijven anders wordt het te veel. Volgende keer meer over vroeger.

PS: Nog even voor Kitty die mij vertelde dat ze vroeger speculaasjes verkruimelde en in een kopje met melk en suiker door elkaar roerde, en dat dat zo lekker was. Ik vertelde dat aan Erica en die kon zich nog herinneren dat Carla en jij dat voor haar klaarmaakte en ziekenhuisje speelde wanneer jullie bij ons in Tilburg logeerden. En dit was het weer over de tijd, toen we nog jong waren.

Groetjes, Ans

* Orthense bami

Foto © Stadsarchief ‘s-Hertogenbosch: De vis- en kaashandel van mijn overgrootvader Enoch Hartman op de ‘Groote Markt’.

This Post Has 9 Comments

  1. Orthense bami …:-)) Weet je dat ik daar nog iedere keer aan denk als ik bami maak ….Maakte jij vroeger ,in onze studententijd,[goh wat klinkt dat oud]als ik bij jou logeerde.

    Geweldig dat verhaal.Ik hoop dat ons gezin ook zo mag worden !!
    Dank aan Ans voor de recepten !!

    Gisteren op tv zag ik een foto van jou met Willy van de BDAT .Is dat dezelfde Willy als van de SP ? Ging weer even terug in de tijd :-))

    Groetjes , Monique

  2. Hoi Monique, nog bedankt voor het duimen. Het heeft geholpen. V.w.b. die foto, ik denk dat je NOVA van gisteravond bedoelde? Ik herkende Willy ook en Cees dacht dat ik ernaast zat. Maar in die tijd was ik nog niet actief voor de SP volgens mij. Ik vraag het eens aan Willy en zal de uitzending nog eens terugkijken. Groetjes!

  3. Hoi Ron,

    Was bij Nova ja.

    Groetjes , Monique

  4. Zat vandaag ff te zoeken naar een foto van enoch hartman. Was vader van mijn oma clara hartman uit den bosch. Gisteren is ze overleden op 96 jarige leeftijd. Vond het leuk om deze foto te vinden. Groetjes van een heeeeeeeeeel ver familielid uit den bosch.

    anita

  5. Beste Ron en Anita,

    ook ik vond de foto van Enoch Hartman op deze site, ook voor mij mijn overgrootvader. Deze Enoch kreeg in 1905 een zoon Enoch, mijn opa en broer van Clara); deze zoon kreeg in 1933 ook een zoon Enoch, mijn vader (en later nog de zonen Theo en Hans) en deze kreeg op zijn beurt in 1959 een zoon Enoch, en dat ben ik.

    Toch geweldig dat medium Internet!

    hartelijke groet,

    Ed

  6. Dit is een foto van de opa van mijn vader
    Je ziet aan mijn naam dat ik familie van hem ben.

  7. Mijn betovergrootvader: De dochter van Enoch Servaas Hartman, Catharina Maria, verhuisde naar Rotterdam, kreeg daar mijn oma met Paul vd Weijde.

    1. Hoi Natalie,

      Dan veronderstel ik dat jij de nazaat bent van een andere tak die een generatie eerder naar Rotterdam is vertrokken.
      De broer van mijn oma Rieky Hartman (dochter van Enoch Hartman de beroemde vishandelaar uit Den Bosch) is ook naar Rotterdam verhuisd.

      Ik vermoed dus dat jouw betovergrootvader en de vader van Enoch de vishandelaar elkaars broers waren.

Geef een reactie